Disclosure باید روشن کند چه ابزاری، برای چه کاری و با چه کنترل انسانی استفاده شده است.
با گسترش ChatGPT و ابزارهای مولد، ناشران از نویسنده نمیخواهند فقط بگوید «از AI استفاده کردم»؛ آنها میخواهند بدانند کدام ابزار، برای چه کاری، تا چه حد و با چه نوع کنترل انسانی استفاده شده است.
این صفحه یک چارچوب عملی برای AI Disclosure ارائه میدهد. همیشه متن نهایی را با policy ژورنال مقصد تطبیق دهید.
AI Disclosure چیست؟
AI Disclosure یا Declaration of Generative AI توضیح کوتاهی است که نقش ابزارهای هوش مصنوعی در آمادهسازی مقاله را شفاف میکند.
هدف آن:
- شفافیت برای سردبیر و خواننده
- حفظ accountability نویسنده
- نشاندادن اینکه AI جایگزین قضاوت علمی نشده
- ثبت نحوه بررسی خروجی
چه زمانی disclosure لازم است؟
سیاست ناشران متفاوت است، اما استفادههای معنادار مانند این موارد غالباً نیازمند اعلاماند:
- تولید یا توسعه بخشی از متن
- بازنویسی substantively با AI
- ترجمه یا سازماندهی گسترده محتوا
- تولید code یا کمک تحلیلی در بخشی از research process
- استفاده از AI در تولید محتوای علمی
در مقابل، بعضی ناشران اصلاح ساده spelling، grammar و punctuation را از الزام disclosure مستثنی میکنند.
Elsevier چه الگویی پیشنهاد میکند؟
Elsevier در policy فعلی خود توصیه میکند declaration شامل این موارد باشد:
- نام ابزار یا سرویس
- دلیل استفاده
- تأیید اینکه نویسنده خروجی را بررسی و ویرایش کرده
- تأیید مسئولیت کامل نویسنده نسبت به نسخه نهایی
Wiley چه اطلاعاتی را مهم میداند؟
در راهنمای Wiley، شفافیت درباره این موارد مهم است:
- چه ابزارهایی استفاده شدند
- برای چه کاری استفاده شدند
- آیا روی استدلال یا نتیجه اثر داشتند
- نویسنده چگونه خروجی را بررسی و validate کرده
- محرمانگی و حقوق داده چگونه حفظ شده
Springer Nature چطور؟
Springer Nature استفاده مولد از AI را نیازمند declaration در بخش مناسب میداند، در حالی که AI-assisted copy editing ساده ممکن است الزام متفاوتی داشته باشد.
AI Disclosure را کجا بنویسیم؟
بسته به ژورنال:
- بخش اختصاصی Declaration
- Acknowledgements
- Methods، اگر AI بخشی از روش تحقیق بوده
- Cover Letter، اگر ژورنال درخواست کند
Guide for Authors همیشه مرجع نهایی است.
یک قالب عمومی قابل سفارشیسازی
این قالب را کورکورانه کپی نکنید؛ با policy ژورنال تطبیق دهید:
During the preparation of this manuscript, the authors used [TOOL] for [PURPOSE]. All outputs were reviewed, verified, and edited by the authors, who take full responsibility for the accuracy and integrity of the final manuscript.
اگر استفاده فقط مربوط به language editing بوده، همان را دقیق بنویسید. اگر در data analysis بوده، باید جزئیات روششناختی بیشتری در Methods بیاید.
چه چیزهایی را نباید مبهم بنویسیم؟
بد
«از هوش مصنوعی در نگارش استفاده شد.»
این جمله نمیگوید کدام ابزار یا برای چه کاری.
بهتر
«از ChatGPT برای پیشنهاد بازنویسی زبانی چند پاراگراف Discussion استفاده شد. نویسندگان تمام پیشنهادها را با دادهها و منابع اصلی تطبیق داده و نسخه نهایی را مستقل بازبینی کردند.»
اگر فقط Grammar Check بوده چه؟
برخی ناشران میگویند اصلاح ساده spelling و grammar نیاز به declaration ندارد. اما اگر ابزار sentence structure یا محتوای اصلی را بهطور substantively تغییر داده، بهتر است policy را دقیقتر بررسی کنید.
اگر AI در تحلیل داده استفاده شده چه؟
این دیگر فقط writing assistance نیست. باید در Methods توضیح دهید:
- ابزار یا مدل
- نسخه/تاریخ در صورت لزوم
- هدف استفاده
- ورودی و خروجی
- نحوه validation
- نقش انسان در تأیید نتیجه
اگر پایاننامه دانشگاهی است چه؟
در پایاننامه، علاوه بر publisher policy، آییننامه دانشگاه و نظر استاد مهم است. بعضی دانشگاهها فرم یا statement اختصاصی برای AI دارند.
۷ اشتباه رایج در Disclosure
- اعلام بسیار کلی
- ننوشتن نام ابزار
- پنهانکردن استفاده substantive
- نسبتدادن authorship به AI
- ننوشتن نحوه validation
- فراموشکردن AI استفادهشده در research process
- استفاده از یک template بدون بررسی policy ژورنال
آیا Humanize کردن متن نیاز به disclosure را حذف میکند؟
خیر. disclosure به نوع استفاده از AI مربوط است، نه ظاهر نهایی متن. اگر AI نقش substantive داشته، بازنویسی انسانی منشأ استفاده را تغییر نمیدهد.
یک workflow حرفهای
- فهرست ابزارهای AI استفادهشده را ثبت کنید.
- برای هر ابزار، هدف استفاده را یادداشت کنید.
- مشخص کنید خروجی چگونه بررسی شده.
- policy ژورنال را بخوانید.
- statement را متناسب با همان ژورنال بنویسید.
- نسخه نهایی را با co-authorها تأیید کنید.
جمعبندی
AI Disclosure یک ریسک اضافی نیست؛ اگر درست نوشته شود، ابزار شفافیت است. ناشران میخواهند مطمئن شوند پژوهش همچنان تحت مسئولیت و قضاوت انسان است.
اگر فایل شما AI-assisted بوده و نمیدانید متن چطور باید بازنویسی و برای سابمیت آماده شود، خدمات Humanize AI و ویرایش علمی میتواند قبل از مرحله declaration و submission مفید باشد.
سوالات متداول
آیا نام ChatGPT را باید ذکر کنیم؟
اگر policy نیاز به disclosure دارد، معمولاً نام ابزار/سرویس ذکر میشود.
آیا باید promptها را هم منتشر کنیم؟
الزام عمومی واحدی وجود ندارد؛ برخی پژوهشها یا روشها ممکن است documentation دقیقتری بخواهند.
آیا AI-assisted language editing نیازمند disclosure است؟
بسته به ناشر و میزان تغییر متفاوت است؛ policy ژورنال را بررسی کنید.
آیا نیاز به 
